Ron Rademaker
07.02.2019

Blockchain technologie inzetten om (intellectueel) eigendom te beschermen

BlockChain-3

Blockchain

Ongeveer een jaar geleden waren ze dagelijks in het nieuws: de blockchain & cryptocurrencies. Het grote publiek maakte kennis met de bitcoin en ontdekte dat er daarnaast nog honderden andere cryptocurrencies bestaan. We weten inmiddels allemaal wat er het afgelopen jaar is gebeurd, veel mensen (die vaak zonder enige kennis van zaken instapten om de boot maar niet te missen) hebben hun verlies genomen of hopen op betere tijden. 

 

Ons eerste blockchain project

Zelf ben ik nooit echt enthousiast geworden van de cryptocurrencies, maar kijk ik wel met veel interesse naar de achterliggende technologie: de blockchain. Dus toen ik werd gevraagd om deel te nemen aan de design sprint om te onderzoeken hoe de blockchain gebruikt kan worden om intellectuele eigendomsrechten van fotografen te beschermen ging ik graag op die uitnodiging in. Inmiddels zijn we ruim een half jaar verder en hebben we ons eerste project dat gebruik maakt van blockchain technologie opgeleverd: https://www.picapro.nl

PicaPro is een online applicatie waarmee fotografen licenties waarin de afspraken die ze met hun klanten maken eenvoudig kunnen samenstellen en afrekenen. Zodra de betaling is afgerond wordt (een hash van) die licentie en de bijbehorende (hashes van de) foto’s opgeslagen op een private blockchain. Wat eenmaal op de blockchain staat kan niet meer worden aangepast en daardoor liggen de gemaakte afspraken onweerlegbaar vast.

Ik hoor blockchain kenners naar aanleiding van de vorige paragraaf al afhaken: “Een private blockchain? Dat is geen echte blockchain.”. We hebben inderdaad (voorlopig) gekozen voor een private ethereum blockchain. Dit hebben we om twee redenen gedaan, ten eerste vanwege de kosten. Sommige licenties bevatten tientallen, honderden of zelfs duizenden foto’s, als we van al die foto’s de hash opslaan op de (main ethereum) blockchain worden de bijbehorende transactiekosten een reden voor gebruikers om geen gebruik te maken van de applicatie. 

De blockchain vergeet niet

Wetgeving, en dan met name de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG), is de tweede reden waarom we hebben gekozen voor een private blockchain. Iedereen heeft namelijk het recht om vergeten te worden, maar een blockchain vergeet niet en we slaan wel persoonlijke gegevens op. De private blockchain biedt ons een ‘panic button’ waarmee we de mogelijkheid hebben om gegevens te verwijderen, iets dat op de main ethereum blockchain onmogelijk is. 

Ik stel me hierbij wel hardop de vraag waarom een fotograaf zou willen dat vergeten wordt dat hij of zij afspraken heeft gemaakt met een klant over het gebruik van een bepaalde foto. Immers, deze informatie kan alleen gebruikt worden om de rechten van deze fotograaf te beschermen. Ik ben van mening dat de AVG op dit moment veel maatschappelijk nuttige toepassingen van de blockchain onmogelijk maakt. De blockchain kan je namelijk niet alleen heel goed gebruiken om intellectuele eigendomsrechten vast te leggen, maar ook voor andere eigendomsregistraties. Het eigendom van sommige zaken leggen we al vast in andere registers, zoals bijvoorbeeld onroerende goederen via het kadaster en autobezit via het RDW. Deze registers helpen onder ander bij de bestrijding van criminaliteit. Ik heb in ieder geval nog nooit van iemand gehoord dat zijn huis is gestolen. Dit neemt echter wel rompslomp met zich mee, je moet bijvoorbeeld naar de notaris. De kosten van deze registers zijn ook zo hoog dat we deze niet (kunnen) gebruiken voor minder waardevolle goederen. Een blockchain kan echter eenvoudig ingericht worden als openbaar register waarin eigendomsrechten opgeslagen kunnen worden, gebruikersvriendelijk en tegen zeer lage kosten. 

Eigendomsrechten op de blockchain

Ik stap in mijn vrije tijd graag op de racefiets en helaas is er ook ooit een van mij gestolen. Daarom licht ik graag dit idee van een openbaar register waarin eigendomsrechten opgeslagen kunnen worden verder toe aan de hand van een voorbeeld van fietsen. Stel, een fabrikant voorziet een fiets van een serienummer en legt deze vast op een blockchain. Zodra een dealer deze koopt draagt de fabrikant het eigendom van deze fiets, op de blockchain, over aan deze dealer. De dealer doet hetzelfde op het moment dat de fiets wordt verkocht. Stel nu dat je een tweedehands fiets gaat kopen, je kan dan aan de hand van het serienummer eenvoudig via een app of website controleren of degene die de fiets aan je verkoopt, wel de eigenaar is van die fiets. Die eigenaar kan even eenvoudig na de verkoop het eigendom ervan aan jou overdragen. Zoiets lijkt mij een mooi wapen in de strijd tegen diefstal en heling (het is immers ook opeens aantoonbaar dat iemand een gestolen fiets heeft gekocht en dit had kunnen weten). 

Ik wil echt niet zomaar voorbijgaan aan de privacy discussie. Natuurlijk is het onwenselijk als iedereen zomaar kan opzoeken van wie een bepaalde fiets is. Het is echter mogelijk om dit op te lossen. De blockchain kan zodanig worden ontwikkeld dat de eigenaar alleen kan aantonen dat de fiets van hem is. Je kan dit zien alsof de blockchain alleen maar Ja of Nee kan antwoorden en je alleen kan vragen: Is deze fiets van mij?

Er blijft op deze hypothetische blockchain echter altijd sprake van zogenaamde pseudonimisering, pseudonimisering die omkeerbaar is. Ik ben geen jurist, maar alles wat ik tot nu toe heb gelezen doet me vermoeden dat het recht om vergeten te worden wel van toepassing is. Hierdoor blijven, in ieder geval binnen de EU, de legale toepassingen van de (publieke) blockchain vooralsnog erg beperkt. Het inzetten van private blockchains, zoals PicaPro, is echter wel mogelijk. Misschien dat deze in de toekomst opgeschaald kan worden naar een publieke blockchain, waarin afspraken transparant, onweerlegbaar en toegankelijk opgeslagen liggen.